|
|
|
|
De tafel, mijn kind, is bereid in romig, rustig wit, en aan de vier wanden, blauw, glanzend zwak, de potten van aardewerk. Dit is het zout, en dit de olie en in het midden het brood, dat bijna tot ons spreekt. Mooier goud dan het goud van brood heeft de vrucht en de brem niet. Er is een geur van aren en haard, het verzadigt ons nooit dit geluk. Met harde vingers en zachte hand snijden wij het samen, kind, en je bekijkt het, vol verwondering, hoe witte bloesem uit zwarte aarde breekt. Doch strek de hand niet uit om te eten, mijn kind, je moeder houdt ook de hare omlaag. De tarwekorrel, kind, behoort aan de lucht, aan de zon en de mussen, alleen dit brood 'Gods Aangezicht' bereikt in veel huizen de tafel niet. En als het andere kinderen ontbreekt, laat jij het beter ook onaangeraakt en houd je handen stil in dit niet-nemen ineen gestrengeld in schaamte. De honger, mijn kind, dat grimassengezicht, draait als een wervelwind om de dorsvloer, ze zoeken elkaar en ontmoeten elkaar niet, het brood en de honger, de gebochelde gekromde. Opdat hij het zal vinden, als hij nu zou binnenkomen, laat ons het brood tot morgen bewaren. Het brandende vuur wijst de deur, die de Quechua-indiaan nooit op slot doet, en laat ons de honger eten zien om slaap te hebben aan lichaam en ziel. Gabriela Mistral (1954) ... Wenn einer fortgeht, muß er den Hut mit den Muscheln, die er sommerüber gesammelt hat, ins Meer werfen und fahren mit wehendem Haar, er muß den Tisch, den er seiner Liebe deckte, ins Meer stürzen, er muß den Rest des Weins, der im Glas blieb, ins Meer schütten, er muß den Fischen sein Brot geben und einen Tropfen Blut ins Meer mischen, er muß sein Messer gut in die Wellen treiben und seinen Schuh versenken, Herz, Anker und Kreuz, und fahren mit wehendem Haar! Dann wird er wiederkommen. Wann? Frag nicht. ... Ingeborg Bachmann zou kunnen bijliggen, wordt niet vermeld. Zo er iets beweegt
is dit eerder een siddering die door het gras gaat, of een ooglid dat knippert tegen zo veel licht.
Hetzelfde: voor altijd hetzelfde, al zijn veranderingen ten spijt -
Als moest ik mij steeds opnieuw in éen enkel woord kunnen uitputten, mij vasthoudend aan alles waarin ik al; ontbonden scheen, en sindsdien
voorgoed voortvluchtig bleef. HANS FAVERY De moedigen weten dat zij niet verrijzen dat er geen vlees om hen groeit op de jongste dag dat zij zich niets meer herinneren niemand terugzien dat hun niets te wachten staat geen zaligheid geen foltering ik ben niet moedig. Marie Luise Kaschnitz
De bomen in gebed boven de aarde met ingetogen takken en gebaren zonder uitbundigheid, woorden van blaren tegen de lucht gezegd, innig bewaarde gevoelens van verknochtheid in de wortels. Door wind gevormd en zijdelings bewogen de kruinen en de toppen in den hoge.
Het gras geknield. En in de tijd der tortels wanneer de jagers door de weide waden alom ontroerend roepen om genade. Anton van Wilderode 'Boom - daad van warme gronden, jouw stam verheft zich stijl, lucht-splijtend, en is toch rond, een teken Gods. en boven jou de heilige bladerkroon, uit de diepte opgehoopt. Hij wiegt zachtjes als Gods droom, ik sta voor je en peins, boom, boom, boom! En ben in louter benauwenis, brand en snikken'. Arno
Nadel - vermoord in Auschwitz Uit alle wouden dezer wereld een boom Draagt hij zijn kroon aardwaarts, als in een droom. Het blad, de bloesem met het groen, de geurige wasem In de aarde diep, weren zij licht en asem. De wortel, machtig reikt tot in 's hemels baldakijn Gevoed in 't paradfijs met Godes wijn. Diep in de stam sijpelt hij tot de verstikten. In 't graf, groen, bloeien de verkwikten. Simon Kronberg 1891-1947 Achtergelaten in een onbewoonbare wereld rinkelend van kleuren en geluiden waar de dag te licht is en geen nacht donker genoeg om het verborgen tumult te bedaren.
In alle straten, alle kamers blijf ik je zoeken.
Tussen ontelbare mensen vind ik je nergens.
Verlos mij uit dit luchtledig. Laat mij toe tot de aarde die je bedekt. Dicht bij je wil ik slapen en tot stof vergaan
Onder water Onder water grif ik je naam in de granieten bedding van mijn stroomgebied. Tussen de wieren van het verleden flitsen pijlsnelle vissen als mensen voorbij.
Alleen in de diepte mag ik je voortaan ontmoeten: mijn warme tegenstroom, mijn lief.
Het staat vast dat je dood bent. Maar wat is dood?
Kokhalzend wakker worden Kokhalzend wakker worden tussen de gestolde feiten van gisteren en eergisteren.
Opstaan, het licht trotseren. Onder het oorverdovend carillon van herinneringen optornen tegen een geheugen dat geen duimbreed wijkt.
Lachen, praten, overmoedig denken dat het zo wel gaat. Merken dat men zich vergist ook hierin. Heel het treiterend bedrijf van deze dag en alle volgende in vier woorden samengebald: iemand is niet gekomen. H. Michaelis heeft al den tijd van komen en van gaan. Zij groeit - ongemerkt - de grassen dwarsdoor het grind.
Zij zet luisterpunten achter heur zinsneden om te wachten of iemand wat zeggen wil.
Want de Tijd is bidden, bad, gebeden, dat zich niet van leven onderscheidt. Duizend psalmen van monialen van gregoriaanse pissebedden onder vochtige plavuizen.
De Tijd: Vinger in je mond Een slok water. Leunen over het hek van de wei, je neus gedrukt tegen het oneindig uitstalraam.
Voor haar intimi houdt zij ruggelings een besloten vernissage van de stillevens der scheuren in 't plafond.
De Tijd heeft het eeuwige leven. Haar ogenblikken zijn zachte billen zonder begin en zonder einde.
De Tijd heeft al den tijd. Zij hangt met heur ellebogen over de reling van de open brug. En na 't sterven van de dag bewaart zij geliefden in elkanders schoot. Zij is het rustige asemen van dingen die bestaan. B.P. de Roeck Zo
veel wordt bij het winnen ook verloren Eerlijkheid,
in volle bloei bij de geboorte, O
rare makreel die je bent schreef je een keer Groei,
wat zullen we met je doen Tenslotte
kraakt toch elk bestaan zich een bestaan door Judith Herzberg J'ai vécu dans ces temps et depuis mille années
Je suis mort. Je
vivais, non déchu mais traqué. Toute noblesse humaine étant emprisonnée
J'étais libre parmi les esclaves
masqués. J'ai vécu dans ces temps et pourtant j'étais
libre. Je regardais le fleuve et la terre et le ciel
Tourner autour de
moi, garder leur équilibre Et les saisons fournir leurs oiseaux et leur
miel. Vous qui vivez qu'avez-vous fait de ces
fortunes? Regrettez-vous les temps où je me
débattais? Avez-vous cultivé pour des moissons communes?
Avez-vous enrichi la ville où
j'habitais? Vivants, ne craignez rien de
moi, car je suis mort. Rien ne survit de mon esprit ni de mon corps.
Robert Desnos Epitaph Ich bin der Tote, der durch jene Zeiten schritt. Vor tausend Jahren. Aufrecht und gejagt. Das Menschliche, von Mauern war‘s umragt. Vermummte Sklaven rings - ich lebte mit.
In jenen Zeiten lebt ich - lebt ich frei. Mein Auge sah die Erde, es sah zum Himmel auf, ich sah, wie alles kreiste, ich sah den Wasserlauf. Die Blüte gab den Honig, der Vogel zog vorbei.
Mit alledem, ihr Menschen, was fingt ihr damit an? Die Zeit, in der ich's schwer hatt', tragt ihr sie noch im Sinn? Sät ihr die Saat gemeinsam und erntet jedermann? Ist sie durch euch jetzt schöner, die Stadt, aus der ich bin?
Ihr Lebenden, ich leb nicht, ihr braucht nicht bang zu sein. Mein Leib, er lebt nicht weiter, mein Geist nicht, nichts, was mein. vertaling: Paul Celan Ik sluit mijn ogen en de zwarte nacht is opgehouden nacht te zijn, een teken hoezeer de lichtjes die zij kwam ontsteken de grond zijn van 't geluk dat juicht en lacht;
nachtelijk raadsel dat met zulke kracht zijn zegels voor mijn ogen weet te breken nu uit het diepst ravijn zijn wonderbleke getintel opflitst dat de dood minacht.
Ik sluit mijn ogen. En steeds blijft gegeven: een wereld, oogverblindend in haar luister, waaruit een zee van ruis is weggevloeid.
Het donker staaft de waarheid van mijn leven, de bliksem is te meer van mij in 't duister: zie hoe bij nacht zowaar een roos opbloeit. Jorge Guillën (1893-1984) De zee:
hoe is de zee zo geworden? De zee: hoe is de zee zo geworden? Jaren heb ik verdaan in de bergen: de glimwormen verblindden me. Nu wacht ik op dit strand op de aankomst van een mens, een overblijfsel, een vlot.
Kan de zee dan gewond raken? Ooit doorkliefde haar een dolfijn en een andere keer de punt van de vleugel van een meeuw.
toch waren de golven zacht waarin ik sprong en zwom als kind en ook nog toen ik een jonge man was terwijl ik figuren zocht in de kiezelstenen, speurend naar patronen, sprak de Oude Man van de Zee tot me: Ik ben je land: misschien ben ik niemand maar ik kan worden wat je wilt. Giorgos Seferis (1900-1971) wij hebben het licht gestolen van de hoogbrandende ogen of gestolen van de rode bodem
ik ben veel vuur veel golven van vuur vissen die stil zijn als het gezicht dat alleen is ik ben veel van steen en vaag als vissen in watervallen ik ben alleen alleen beenlicht en steendood
wij zijn gezichten open en rood zijn wij licht zijn wij open wij zijn ontplofbaar
ik weet niet wat steen werd ik weet wel wat dood is
dood is ik word ik word recht weer ik word geroofd en ben weer echt licht lucebert het
licht is dichter dan het lichte gezicht van de mens met gespierde vlagen sluit het de deuren van de huid op wacht staat buiten de nacht
hol water fluit en lokt in golven vervaard en hard onder de straal aan zijn haard de straal van't gegrendeld gezicht in zijn gegrendeld gezicht ligt de mens
een kamer voor de eenzaamheid een voorhof voor de duisternis daartussen trilt op elke drempel de wimpel van de heugenis lucebert
I. Profeet van Paturâges en zuiderzonminnaar, maar meer dan dit: diepbewogen dichter die de zware dingen van buiten licht schiep, herschiep als de kompleet blauwe lucht, - herder die het onvruchtbare gebeuren van buiten, naar het grote centrum dreef, de oasis, de keuze van frisheid... In ons zelve hebben wij de Jordaan; allen die nog Godsvreemd en belâan met de erfzonde zijn, - de dubbele machteloosheid van het naar buiten kijken en de loutering, dit is de permanente zege in ons: patos en tragiek, dit het innerlijke, daarom het heilige 'veni, vidi, vici', - al die machteloze vreemdelingen van buiten, al de gebeurtenissen zullen wij godskinderen verfrissen door het heiligmakende water van onze Jordaan. Kunst is de alles overstelpende liefde en de alomvattende. Als de zoon van tobias die ter genezing van zijn vader uittoog naar een ver land, en daar de vis haalde met de kieuwen uit het water: de ogen van zijn vader het licht schonk.
Kunst is de liefde in elke daad. Kwintessens. En het volledige liefde zijn. En dit is liefde als Vincent deed: de talenten die hij kreeg, tot de waanzin, tot het leed dat vreugde wordt, levend maken.
Niet het zijn of niet te zijn is de levensopgaaf, maar het misterie van het zijn vult alles. Het eigen zijn. Dat over alles te leggen. Wordt eigen zijn van de omgeving. Alles te vervormen, te martelen, te doden tot schoonheid. Je zelf dood rekenen voor de wet, om de wet van je zelf te verbreden. Abstraksie van je zelf, want deze kosmiese liefde vult gans je zelf: Bron van den aardbal. Vincent. Zo is hij. Hij is niets en hij is alles. Als de priester: meester en dienaar. En de wijn die eenvoudig perelt in de kelk is plots onder de adem van liefde, bloed geworden. Levende drank. II Meer dan uw werk. Dit is het grote, het oneindige. Het venster op de ganse wereld. Ook alles wat in de verte schijnt strekt zich daarbinnen deinend uit. Een venster is alles. De ganse wereld ligt binnen éeeen venster. Men zal dan van uw werk houden, wanneer het beurtelings met de geslachten bloem, steen of eik zal geweest zijn.
Heel jong, - nauwliks had ik je herkend, - heb ik gevraagd: 'Vader, die kiezel is zo schoon, hoor je zijn schoonheid onder de trage tred van mijn laarzen? Maar zie deze ronde schijf in de zon.'
Door wouden gaan. Pijnboomnaalden vallen als vingers van de bomen. Vingers zijn verlangen van lange, lome lust. In de boomgaard hangen kersen, aan lange, stramme takken, vruchten die zich saampersen als kinderlippen. Niet tastbare gloed waarin zij bloeden als een zinnelike boetedoening.
'Maar alle schoonheid, mijn zoon, is in de brand van
je ogen. Ogen zijn steeds blauw als de zeestrandrand. III Leed als de golven van de oceaan die baren witte blaân van bloesems. Leed als van blaren aan de bomen. Bomen die kruinen worden, kruinen: der bergen wit gehelmde horden.
Het arme leed wanneer het wordt ontzaggelik in het dragen aller leed, wordt scheppend leven weer. Wie al de noodbaren in zich stort, tot een fontein van helder water wordt hij weer. Wie leed als landen torst draagt in zijn flank de vruchtbaarheid van
honderdduizend zielen. IV De stem van Vincent
Laat ons de blaren van alle leed vergaren. De aarde, ook vermoeid, heeft nooit dode blaren gedragen. De aarde wondt om, in de driedagestond, te laten herrijzen onder de loodzware kus van de liefde.
En is die kus weerom licht leed, leed, dat alles is, - Ik ben Die is, - o, laat deze zoen niet verloren gaan want elke zoen is gloên van goed.
Nooit wassen dode vruchten aan de bomen. De pijnen snikken eeuwig en laten hun lange tranen als vingers vallen. Weet dit, mijn zoon: wanneer alle leed leven wordt, houdt op het leven leed te zijn. V Kristus, Verlosser. Het Kruis vergaarde al het leed. Toen wierp hij weg het huis van zijn leed. Drie dagen en de schildwacht schrok. De kunst is groot. Een kruis van leed... dan valt het huis maar alles blijft.
En telkens woont 't woord onder ons dat ons beloont, nieuw. De weg van de Verlosser, de weg van het leed: een hoogvlakte van geluk. Paul van Ostayen translated from French by the author 1. Dieppe again the last ebb 2. my way is in the sand flowing 3. what would I do without this world
faceless incurious 4. I would like my love to die Samuel Beckett Een ziel heb je nu en dan. Niemand heeft haar ononderbroken en voor altijd.
Dagen en dagen, jaren en jaren kunnen zonder haar voorbijgaan.
Soms verwijlt ze alleen in het vuur en de vrees van de kinderjaren wat langer bij ons. Soms alleen in de verbazing dat we oud zijn.
Zelden staat ze ons bij tijdens slopende bezigheden als meubels verplaatsen en koffers tillen of wegen afleggen in knellende schoenen.
Bij het invullen van formulieren en het hakken van vlees heeft ze doorgaans vrij.
Aan één op de duizend gesprekken neemt ze deel, maar zelfs dan doet ze niet echt mee, want ze zwijgt liever.
Wanneer ons lichaam begint te lijden en lijden, verlaat ze stilletjes haar post.
Ze is kieskeurig: ziet ons liever niet in de massa, onze strijd om hoe dan ook te winnen, onze radde woordenvloed wekken haar afkeer.
Vreugde en verdriet zijn voor haar geen verschillende gevoelens. Alleen als deze zich verbinden, is ze bij ons.
We kunnen op haar rekenen, wanneer we nergens zeker van zijn, maar alles willen weten.
Wat materiële zaken betreft, houdt ze van klokken met een slinger en van spiegels, die vlijtig hun werk doen, zelfs als niemand kijkt.
Ze vertelt niet waar ze vandaan komt - en wanneer ze weer van ons verdwijnt, maar lijkt zulke vragen beslist te verwachten.
Het ziet ernaar uit, dat net zoals wij haar ook zij ons ergens voor nodig heeft. W.
Szymborska In u schuil ik. Rond mij zijn wolken en donkerheid. Hier valt al het bonzen dood, de woorden van mijn achtervolgers klinken niet, hun wapens bereiken nooit de kern. U geeft mijn ziel niet aan het dodenrijk. Dood of leven, het maakt voor u niet uit. Angstig wentel ik mij rond in kamers die onbereikbaar zijn voor mensenogen. Met draaiende gebaren paai ik de ruimte. Laten mijn vijanden niet om mij juichen. Laat ze niet denken dat ik vlucht voor mijn verantwoordelijkheden. Een ronde plek, een pan en zeven stokkende adems. De dood heeft een mond maar spreekt niet. De dood heeft een oog maar ziet enkel de loop. Hij heeft oren maar horen kan hij niet. De dood heeft een neus maar ruikt alleen zichzelf. Trek mij door uw gangen, god. Leer mij wandelen op paden die bewegen. Leid mij in uw waarheid en leer mij zweven. Want deze weg moet ik gaan, langs deze ravijnen loopt mij lot, op deze weg schuifelen mijn ontaarde voeten. Afdrukken zijn er niet. Het gaapt, maar ik heb geen tijd voor verveling of het pulken van eelt. Eenzaam ben ik, de hele dag met mijzelf. Ik wacht op de stortvloed die mij overmant, ik wacht op de kracht van absolute stilte. Maak mij kleiner, maai mij weg. Los mij op. Bevrijd mij van plaats en tijd. Van eeuwigheid. Alleen in uw gangen wil ik leven, alleen in uw ruimte bestaan. Ik prijs u om het vergezicht. U bent zo licht. Mijn ziel is ontkomen als een vogel uit de val van zijn belagers. Hoog zweefde ik en zag dat een dochter werd doorstoken, een andere dochter doodgeslagen, de zoon aan de tafel vastgespijkerd. Waarom moet een man zien hoe zijn vrouw wordt opengeritst en de tweeling in haar buik er uit getrokken, doodgeschopt? Bestaat er dan geen recht, geen levend water, geen geweten? Eenzaam ben ik, de hele dag met mijzelf Ik wacht op u, in u schuil ik. U prijs ik, in u is licht, u lost mij op. Doe mij recht, voer het geding dat ik aanspan. Spaar hen niet, mijn achtervolgers. Maak ze groot en machtig, laat ze binnen in de waan. Des te harder zal de klap zijn, des te schrijnender hun nietigheid. Doe mij recht en dood hen niet. Neem hun geliefden, de mannen en vrouwen, de zonen en dochters, neem hun bezit, maar spaar hun levens. Ze moeten zien. Toon ze mij. Ik in u. Nooit was ik zo volkomen. Nooit zo loos. Nooit zo ziel. Waarom stoot u mij weg? Ziet u niet hoe goed het is als wij samenwonen? Ik geef alles, ik geef mee, maar uw antwoord is er niet. In de stilte waai ik en geniet van kleur. Ik ledig de kelk, knijp in mijn lijf. Ik voel niet, zwakte pakt me. Mijn benauwdheid maakt mijn spreken stamelen. Ben ik nog een mens? Een echo is mijn antwoord: emen. En ik schreeuw: bederf En hoor: erf. Ik roep: stik. En hoor: ik. Ik terg: niets. En hoor: iets. Is er niets meer heilig? Waarom noemt u niet alles? Waarom laat u ons bestaan? Ik ben een pootaardappel op een gloeiende rots. Vol vertrouwen bouw ik wortels, mijn loof opent zich naar zon. Mijn lof verstikt in stof Mijn grijsgroene bladeren spannen zich. Hoe lang houd ik dit vol? Hoor toch mijn smeken, hoor mij zuchten in uw leegte, hoor mijn vijanden aan de poort, hoor hen aanleggen, ik ben de roos, ik ben in de kern die zij raken willen. Maar mij raakt u alleen. U raken ze nooit. U bent zo diep in mij. Zo in de diepste leegte, zo ver van hen. Uw lachen doet hen kleuren, uw adem maakt hen ademloos. O, god, haast u. Haast u om mij te redden. Laat die mij haten zich branden aan uw gloed, laat die mij naar het leven staan terugdeinzen en het zout zoeken in hun zakken. Laat wie 'haha' roepen eeuwig lachen. Goed, ik ben ellendig en arm, ik ben nietig, minder dan een neet. Ik ben het niet waard genoemd te worden, mijn woord gaat ten onder in het uwe, mijn lichaam siddert bij het noemen van uw naam. Toch bent u mijn schuilplaats. In u woon ik. Om u bouw ik mijn tempel. U bent groot door niet te zijn. Nog zie ik de ontzielden uw woning binnendringen. Ze hebben geen ontzag voor de wonderschone trap, het houten bankje op de veranda. Ze zien niet de sierlijk bewerkte deur, de vensterbank met potten, de perfekte deurknop. De dingen zijn daadloos, schoonheid is een dood begrip, al het mooie is genade. Ze treden binnen, zingen lofliederen, en maaien ondertussen alles wat kracht draagt weg. Ze zoeken u. Maar u kunnen ze niet raken, u bent zo diep, zo ver. Bij u kunnen ze niet komen. Uw deuren zijn zo klein. Maar mij vermoeden ze. En ze zien de mijnen. Ik vlucht niet, mijn mond beweegt en mijn woorden stromen. Hoe mooier ze zijn, hoe harder ze schreeuwen. Hoe dieper de zin, hoe onzinniger hun nukken. Ze vernietigen alles wat iemand lief kan zijn, de tempel wordt een martelkamer. Mijn geliefden ontnemen ze het leven en ze slepen de ontzielde lichamen naar buiten om ze daar te doorzeven met kogels die geen doel meer raken. Er was niemand die begroef, ik begroef alleen mijn hoofd. Ze deden alsof ik er niet was. Waarom zagen zij mij niet, waarom doden ze mij met hun stilte? Hoelang nog, god? Hoe lang nog laat gij hen begaan. Staat gij dit nog langer toe? Werp u op moordlustigen, verbind u met uzelf, breng bij elkaar wat niet bij elkaar mag komen. Spring in het vel, verdeel de kracht die in u is en werp u op de moordende brigades, de lieden zonder ziel, de onmensen die hun oog niet kunnen leggen in een deurknop en een vensterbank. Verdelg de mensen die niet stilstaan bij een ornament, bij een boom, bij een streep in het gelaat. Doe het snel, wij zijn zo zwak. Help ons, god. Met bewegende leegte, met negen slagen in het niets. Laat u kennen, noem uw naam, verschroei het bloed van hen die bloed doen vloeien. Druk stom hen die aan stukken snijden. Wij kunnen dat niet doen, aan ons is alles slap, zwakte pakte ons. Mijn ziel is verzadigd van rampen, mijn leven speelt zich af op de rand van het ravijn. Ik ben een man geworden zonder kracht, een dode bijna, een man onder de grond. In de diepste kuil hebt gij mij geworpen, zwaar rust uw adem op mij. Mijn vrienden hebt gij weggejaagd. Ik ben ingesloten, ontkomen kan ik niet. Waarom verstoot gij mij? Arm en ellendig, radeloos ben ik. Uw leegte omsingelt mij, uw brandende ogen maken mij as, uw zware wateren omspoelen mij. Naar lucht hap ik. Ik klop aan bij vrienden, maar niemand doet open. Ik roep uw naam, maar niemand antwoordt. Gerechtigheid is het beton onder het niets. Een wreker steekt in u, het scherm dat u wegtrekt het uiterste gebaar. Alles klapt op elkaar. Een mes wordt in de leegte gezet. U bent uw eigen rechter, niemand wordt gespaard, zelfs die geloven maait u neer. Overal branden braamstruiken. Overal offert u uw eigen zoon. Wat om u is wordt weggevaagd. En ik? Ik zeef mijn god en laat mij door hem zeven. Door een onzichtbaar net word ik gedreven, door een onzichtbaar leger word ik gedeeld. Ik span mij in om heel te blijven, maar weet dat ik mij delen moet, dat mijn ik een deken is, een mantel die bedekt wat onbedekt had moeten blijven. Hoog huis, hoe bereik ik u, hoe kan ik komen in de diepte van uw oceaan? Ik maak mij kleiner, ik verdwijn bijna. Help mij bij u uit te huilen. In u schuil ik, uw huis is klein genoeg, uw mond zo woordloos, zo zielbezeten. Ik hecht niet langer aan het leven, maar het hecht zich. Genadeloos. IRUN
SCHEIFES Op de lange tafel van de tijd drinken de kruiken Gods. Ze drinken de ogen van de zienden leeg en de ogen van de blinden, de harten van heersende schaduwen, de holle wang van de avond. Zij zijn de geweldigste drinkers: zij voeren het lege naar de mond als het volle en schuimen niet over zoals jij of ik. Paul Celan
Zo ben je dan geworden zoals ik je nooit heb gekend: je hart slaat overal in een bronnenland,
waar geen mond drinkt en geen gestalte de schaduwen omzoomt, waar water kwelt voor de schijn en schijn als water schuimt.
Je stijgt in alle bronnen, je zweeft door elke schijn. Je hebt een spel verzonnen, dat wil vergeten zijn. Paul Celan Landschap Jullie hoge populieren - mensen van deze aarde! Jullie zwarte vijvers geluk - jullie spiegelen ze dood!
Ik zag je, zuster, staan in deze glans. Paul Celan In het laatrood In het laatrood slapen de namen: een wekt je nacht en voert hem, met witte staven langs - tastend aan de zuidwand van het hart, onder de dennen: een, van menselijke gestalte, schrijdt naar de pottenbakkerstad toe, waar de regen zijn intrek neemt als vriend van een uur van het meer. In het blauw spreekt zij een schaduwbelovend boomwoord, en je lieve naam rekent zijn letters daartoe. Paul
Celan
Het donkert, en het lokt mij niet Zelfs naar een lamp te tasten. Waar het de dag te eindigen behaagd heeft, aanvaard ik de avond.
En daarmee aanvaard ik dat opstaat Een andere orde van wezens En van dingen niet verbeeld. Armen gekruist.
Ledig van wat wij beminden. Is de hemel weidser. Bevolkte plaatsen Doemen in de leegte op. Woon ik in een ervan?
En ik onderscheid zelfs niet mijn huid Van het toevloeiend duister. Een unaniem eind concentreert zich En toeft in de lucht. Aarzelend.
En deze agressieve geest Die de dag met zich sleept, Drukt nu niet meer. Zo vrede, Verbrijzeld.
Zal zij duizend jaren duren, of Doven met de kleuren van de haan? Deze roos zij is definitief, Al is zij schamel.
Fantasie, valse waanzinnige, Alreeds veracht ik u. En ook u, woord. Op de wereld, eeuwige doorreis, Zwijgen wij. En zonder ziel, lichaam, zijt ge zacht. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen)
De toebedeelde tijd
Een minuut, een minuut van hoop, niet meer, En ’t einde komt. En reeds is elke zekerheid In botten opgegaan. Slechts rest het teer Besluit tussen de dood en onaandoenlijkheid.
De tijd vermoeit, dus een minuut, niet meer, En nimmer overwint liefdes scherpzinnigheid Deze doren, deze naald die, fijne speer, Ons op ’t onmetelijke strand in stukken splijt.
Nog slechts één minuut, en die komt laat. Nog slechts van jou iets, die onbuigzaam bent, Terwijl, lafaard, ik door mijzelf mij duwen laat.
Een minuut, en ’t eind is daar. Klok ongeremd, Vaag zichtbaar visioen in troebel zwerk, Zij een minuut genoeg, mij en mijn werk. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen)
Sonnet van de
verloren hoop Ik heb de tram gemist en de hoop. Bleek keer ik terug naar huis. De straat is nutteloos, geen auto Zou over mijn lichaam rijden.
Ik loop de trage helling op Waarlangs de wegen samenvloeien. En alle leiden zij naar het Begin van drama en van flora.
Ik weet niet of dit lijden is Of iemand die – en waarom niet? – Zich in de smalle nacht vermaakt
Met een onmogelijke fluit. Intussen het lang geleden Dat wij ja! riepen tegen de eeuwige. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen)
Droefheid in de
hemel Ook in de hemel is een melancholisch uur. Moeilijk moment, waarin twijfel de zielen doordringt. Waarom heb ik de wereld gemaakt? vraagt God zich af En antwoordt zich: Ik weet het niet.
De engelen kijken hem verwijtend aan, En veren vallen.
Alle hypothesen: genade, eeuwigheid, liefde Vallen, zijn veren.
Nog een veer, de hemel valt uiteen. Zo zachtjes, geen geraas verraadt Het moment tussen alles en niets, Ofwel, de droefheid Gods. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen) Ik hef mijn vinger en laat Niet de kleinste streep achter In de lucht. De tijd doet mijn gezicht vervagen, Ze is reeds begonnen. Achter mijn voetstappen in het stof Wast de regen de straten blank Als een huisvrouw. Ik was hier. Ik ga voorbij Zonder spoor. De olmen langs de weg Wenken me toe hoe ik nader, Groen blauw gouden groet, En vergeten mij, Voordat ik voorbij ben. Ik ga voorbij – Maar misschien laat ik achter De zachte klank van mijn stem, Mijn lachen en mijn tranen En ook de groet van de bomen in de avond Op een stukje papier. En in het voorbijgaan Helemaal zonder bedoeling, Steek ik de een of andere Lantaarn aan In de harten aan de rand van de weg. Hilde
Domin
Voorbijtrekkend
landschap Men zou moeten kunnen weggaan En toch zijn als een boom: Alsof de wortel in de bodem bleef Als trok het landschap voorbij en wij stonden vast. Men moet de adem inhouden, Tot de wind nalaat En de vreemde lucht om ons heen begint te draaien, Tot het spel van licht en schaduw, Van groen en blauw, De oude vormen toont, En wij thuis zijn, Waar dat ook is, En kunnen neerzitten en aanleunen. Hilde
Domin Ghi
smaect mi suete boven honechraten. Ende
boven alle suetecheit van maten. Altoes
blijft in mi hongher ende begheeren, Want
ic en kan u niet verteeren. Etdti
mi, ochte etic u, dats mi onkond, Want
beide dunct mi in minen grond. Ghi
eischt mi ‚‚n met u te sine Ende
dat gheeft mi grooete pine, Want
ic en wille mine ufeninghe niet laten Ende
in uwen arme slapen. Ic
moet u danken, lof ende eere gheven, Want
dat es mijn eewegh leven. Ongheduer
vendic in mi; Ic
en can gheweten wat dat si. Mochtic
eenegheit met gode verkrighen Ende
altoes in mijn werken bliven, Soe
soudic al mijnre klaghen swighen. God
die alle nooet bekint, Hi
doe met mi al dat hi wilt. Ic
gheve mi te-male in sijn ghewoud. Soe
blivic in allen dooeghene stout. Jan van Ruusbroeck Armando
De veldtocht Gedichten Misschien
de steen, De
bodem van de binnenplaats: Het
gebouw, het terrein. Meestal
met de stem bekeken: De
tred van de steen. Lopend De
gedachte betasten. Hoe
ik het weet, hoe ik het nooit Te
weten kom. Het
is grijs, het wordt vierkant: Dit
denkbeeld. Stokstijf
wachten op de storm. De
tong, De
listen van de wang, De
oogholte, De
mond een hok. Nu. Een
beval van enige lengte. Het
teken wil bewegen. De
vuist Sluipt
naar links, De
huid wijkt naar rechts: Ademloos
uit lijfsbehoud. Wapenfeit.
Vluchtpoging. We
gaan het zeggen, Zei
hij. Dezelfde
berg. Als
ik het zeg, zei hij, Gaan
we klimmen, Ik
wil het mijne, ik wil De
treden van de hemel. Een
land, een land, Achttien
dagen onbegaanbaar. De
trilling. Twaalf eeuwen. De
jammerklachten werden weggehoond, Het
handgebaar verboden. Een
voetstuk, Straatgewoel,
het stramme spel.
Over
de leeftijdsgrens en de ommekeer, De
geur van het geschut, Over
de buit en Het
gekletter der woorden. De
kokende rug der kudden. Terloops Gesproken
over het schootsveld, Over
mijn aandeel in de vervoering.
De
voorhoede, Waaiend
langs de grens. Geen
onbezonnen vraag, geen Samenspraak. Ze
vallen bedachtzaam aan. ’s
Nachts. De bomen. Het
zoeken van de storm. De
plechtige arm op jacht. Het
vaandel woedend opzij. Het
wapen hijgend naar voren. Het
rolde voorbij, Op
hoge wielen rakelings voorbij: Een
giftig harnas. Gepantserd
dansend. Vuur,
riep hij, vuur. Het
rolde voorbij, het verdween. Waar
ze, Naast
de haveloze boom, Met
z’n allen haastig graven, Weerloos
tegen de schedel. Wat
blijft: armen en benen in marmer. Wat
begaanbaar was: de stapels takken. Wat
overzichtelijk was: Het
woeste weefsel van de bossen.
Klanken, die
de vader voorzichtig beschreef. Ver
weg, een land op stelten. Hij
vertelde Hoe
de wond de knie genas, hoe Het
hoofd verschoven werd. Elders: De
afdruk van een wespennest.
Een
been en meer dan zeven rompen als Bemanning, Ze
vergelen in de sneeuw. Onbesuisde
kledingstukken: Een
voorval.
Deze
boom is haast groter dan een wolk, de Wolk
is bleker dan de maan. Hier
wordt overnacht. Morgen,
als het vriest, wordt de groep verwoest: een
tafereel, een tafereel. Nee,
de meeste stenen zijn verdwaald. Ze
zijn opgetild en weggesmeten. Daarom
zijn ze hees en achterdochtig. Ze
hebben geen spijt, ze werden opgeleid. Daarom
kunnen ze spreken en wenen. Struikelend
viel de soldaat in slaap. Bij
bezeerde zich en bevroor.
Straks: De
groep die volgens zeggen de hemel bedwelmt, Vanuit
de maanstand de hebzucht bekijkt. Ze
branden, hoe ze bijgelovig branden, Opgestapeld
overeind. De
tempel zwaait. Hoe
ze bewogen, hoe ze Hopelijk
omhoog bewegen. Een
tongval op de landweg wordt Plotseling
groen. Het
begon, Daar
denk ik aan. Het
eindigt. Vaarwel,
onhoorbare voorouders. Hoe
onvoorzichtig dit meer, Het
water dat de takken wurgt. Hoe
onvoorzichtig dit dwaallicht. Hoe
vochtig het struikgewas: Een
handgemeen, een handgemeen. Zichtbaar: De
handen van de stam. Hoorbaar: Het
gonzende zand. Herkenbaar: Verminkt
achtergelaten. De
witte ingang, de deur brak, Niemand
sprak, De
looppas, de vraag waar het was. Het
was waar ik wil: een dode jas. Nam
z´n armen nooit omhoog, z´n
mond niet meer opzij, sloot
z´n hoofd, stak
z´n handen in de stam.
Dat
de vader notabene aan de deur, Aan
de deur, Te
horen kreeg dat hij sterven moest. zelf. Nooit
te weten kwam of hij werkelijk wilde of Dat
het door de vijand vriendelijk verzocht werd. Vroeg
hij nog iets? Nee,
korte metten alsjeblieft.
Daar
stonden ze, hij werd meteen gemeten.
Toen
ze klaar waren greep ie de spiegel En
nam wraak, het evenbeeld was Niet
te spreken. Kwam
ie terug? Nee. Dacht
ik dat Het
verstand de smalste weg, De
gladde toekomst uit gevangenschap Was. Hij
wil het daglicht zien: de betekenis. Dacht
dat het verstand De
platte kant van de aandacht was, Dat
het zich zou verzetten tegen Het
getij of tegen de avondstemming.
Er Was
sprake van de terugkeer, Van
de angstige ontvangst. Hoe
verongelijkt hij deed. Er
was sprake Van
letsel in de levensloop. Dacht
je dat. Dat wij nooit met tegenzin, Dat
wij slechts gehoorzaam waren, dat wij zelden Iets
te weten kwamen. Werkelijk? Of
dacht je dat wij eensgezind, dat wij ooit Berouw
hadden. Nee? En
of wij nooit in uniform het een en ander zagen, Dat
niet of nauwelijks door ons veroorzaakt was. Daarom
heb ik nooit geaarzeld. Bewierookt
immers. Zelfs
als je bevelen kreeg dan moesten we, als je Bevelen
kreeg dan wou je. Hoe
of het werd? Nou,
we hebben geholpen, dat zie ik. Dat
niemand enige aandacht, ja haast lachend, Geen
moment gezwegen heeft, dat Niemand
tijd heeft om te weten Wat
er gaande was, dat ook wij Niet
keken. Liever
geen berouw.
Wat
moest ik, We
hadden immers bekend, Doen. Het examen waar allen maar jij alleen weet dat en moet het nog doen allang voor geslaagd zijn – Om een lezing te houden de zaal binnengaan maar de tekst ben je kwijt en zelf in je hemd – Je komt in dat huis waar de toekomst op slot ging bij vreemden te gast en je plek is daar weer niet – Jij of die ander die elders met anderen het betere leeft wat geen naam heeft en beeld blijft – Spijts het gedachten verplaatsende landschap (Toscane) waar ben je de noodzaak Spinoza te lezen wie ben je – Wordt de dolende geest van de doden niet dringend gestoord door dat draadloze praten van ons in de ether – In zelfkennis houdt zich de godheid verborgen of heeft een vlinder nog weet van zijn rups?C.O. Jellema: Er waren
zoals we dachten te weten twee
werelden – de echte en die andere dit
onderscheid is onlangs bij nader onderzoek een
overbodige illusie gebleken: deskundigen
hebben in menselijke hersenen gezocht en geen
verschillen gehoord of gezien integendeel,
wat zij vonden was met geen
pen te beschrijven, zo
ongelooflijk eenvoudig zo mooi zij
noteerden: ‘De
nacht viel in de ramen van ons instituut, maanlicht
streek over de jonge borsten van
onze v en ja, de
door haar hersencellen aangedreven apparaten zuchtten en
in onze microscopen zagen we in haar
moleculen melkwegen van verlangen. Wij zoeken
nog koortsachtig naar formules.’ Rutger
Kopland Die Wirklichkeit Die ich durch die schmutzige Fensterscheibe Im Wartesaal Betrachtete Sah ich Auge in Auge Schwach Wandte ich mich um Von meiner Schwäche Wandte mich um Von den Täuschungen In den Sand Meiner Worte Zeichnete jemand das Zeichen Des
Fisches Und
ging Tadeusz Rózewicz Vooraf
bestaat het water. Achteraf
bestaat het water; het
duurt, het duurt voort. -
Het water van het meer? -
Het water van de rivier? -
Het water van de zee? Nooit
water op water. Nooit
water voor water; water
echter, waar geen water meer is; water
echter in de dode herinnering van het water. Leven
in de levende dood tussen
de herinnering aan het water en het vergeten
ervan, tussen de
dorst en de dorst. Het
water treedt binnen: ceremonieel. Het
water grijpt om zich heen, het
vloeit: vruchtbaarheid. Steeds
water voor water. Steeds
water op water. Overvloed. -
de woestijn was mijn land. De
woestijn is mijn weg, mijn
dwalen. Steeds
tussen twee horizons; tussen
de horizon en het
roepen van de horizon. Hiernamaalsgrens. Het
zand glinstert als water in
onstilbare dorst. Kwelling,
door de nacht tot rust gebracht. Onze
stappen besprenkelen de dorst. Afwezigheid. -
Het water van het meer? -
Het water van de rivier? -
Het water van de zee? Spoedig
komt de regen, om
de ziel van de doden te wassen. Laat
de afgebrande schaduwen voorbij, de
morgenstonden met de geofferde bomen. Walm.
Walm. (Schreeuw
eens als vruchten, als
bloesem, als
bladeren en
hun lange uitgestrekte armen.) Elke
arm zijn horizon. Elke
bloesem, elke vrucht haar
jaargetijde. Het
blad zijn neiging. De
hemel kijkt neer op de aarde. Schrijven
wil zeggen, de woorden uitlopen laten, om
de bodem te bevloeien. Elke
zin bestaat uit regen en
uit licht. Ik
schrijf de woestijn. Zo
sterk is het licht, dat
de regen zich vervluchtigd heeft. Er
blijft alleen het zand, waar
ik wandel. Edmond
Jabès uit:
Das gedächtnis und die Hand Münster 1992 Toen
ik bij dageraad door het woud wandelde, in
mei, vroeg ik me af waar jullie waren, zielen
van de doden. Waar zijn jullie, jonge vermisten,
waar zijn jullie, de
volledig veranderden? In
het bos heerste grote stilte, en
ik hoorde de groene bladeren dromen, ik
hoorde de droom van de schors waaruit boten, schepen
en zeilen zullen ontstaan. Dan,
langzaam, begonnen de vogels te herleven, distelvinken,
lijsters, merels, verborgen op
balkons van takken, elk in een andere taal, elk
met een andere stem, niets vragend, zonder
bitterheid of spijt. En
ik besefte dat jullie zang zijn, onvatbaar
als muziek, onbegrijpelijk als
muzieknoten, ver verwijderd van ons zoals
wij van onszelf.
Adam
Zagajewski Er
komt een moment waarop je merkt dat
de stilte helemaal niet opgezocht hoeft te worden, dat
ze er allang was vlakbij, ja,
dat wij haar met ons meedroegen in
het zachtmoedig bezig zijn van ons lichaam, in
zijn geduldige reis door de tijd. De
stilte hoeft nooit zelf te reizen, zij
valt altijd samen met haar doel en
haar wachttijden kan niemand meten. De
stilte bestiert de geluiden houdt
ze in bewaring, zorgt
voor hen gedurende hun korte leven en
laat hen nooit in de steek. Zelfs
de meest ingetogen geluiden, die
zich niet opdringen en
nauwelijks weet hebben van zichzelf; krijgen
in de stilte de hun toegemeten tijd zoals
het zachte krabben van nagels over de vloer toen
de hond zijn poten al dromend bewoog of
het geritsel uit de mierenhoop toen
de grote trek begon in de zonnewarmte van
een ochtend in april. Geduldig
te zijn als de steen in
zijn afwachting van het mos, diens
traag tastende wortels die
in alle rust hun
houvast zoeken - te
weten dat iets je zoekt en
op je wacht daarbinnen
in de stilte, dat
je tenslotte wellicht voor
een soort ontmoeting zult staan, voor een tastend begin. Carl-Erik
af Geijerstam ‘A cold coming we had of it, Just the worst time of the
year For a journey, and such a
long journey: The ways deep and the
weather sharp, The very dead ofwinter.' And the camels galled,
sore-footed, refractory, Lying down in the melting
snow. There were times we
regretted The summer palaces on slopes,
the terraces, And the silken girls bringing sherbet. Then the camel men cursing
and grumbling And running away, and wanting their Iiquor and
women, And the night-fires going
out, and the Iack of shelters, And the cities hostile and the towns unfriendly And the villages dirty and
charging high prices : A hard time we had of it. At the end we preferred to
travel aII night, Sleeping in snatches, With the voices singing in our ears, saying That this was all folly. Then at dawn we came down to a temperate
valley, Wet, below the snow Iine,
smelling ofvegetation, With a running stream and a
water-mill beating the darkness, And three trees on the Iow sky. And an oId white horse
galloped away in the meadow. Then we came to a tavern
with vine-leaves over the lintel, Six hands at an open door
dicing for pieces of silver, And feet kicking the empty
wine-skins. But there was no information,
so we continued And arrived at evening, not
a moment too soon Finding the place ; it was (you may say) satisfactory. All this was a long time ago,
I remember, And I would do it again, but set down This set down This: were we led all that way for . Birth or Death? There
was a Birth, certainly, We had evidence and no
doubt. I
had seen birth and death, But had thought they were diff.erent; this Birth was Hard and bitter agony for us,
Iike Death, our death. We returne to our places,
these Kingdoms, But no longer at ease here,
in the old dispensation, With an alien people
clutching their gods. I should be glad of another death. A Song for Simeon Lord, the Roman hyacinths are blooming in bowls and The winter sun creeps by the
snow hills; The stubborn season had made
stand. My life is light, waiting for the death wind, Like a feather on the back
of my hand. Dust in sunlight and memory
in corners Wait for the wind that chills towards the dead land. Grant us thy peace. I have walked many years in this city, Kept faith and fast, provided for the
poor, Have given and taken honour
and ease. There went never any
rejected from my door. Who shall remember my house, where shall live my children's children . When the time of sorrow is
come? They will take to the goat’s path, and the fox's home, Fleeing from the foreign
faces and the foreign swords. Before the time of cords and scourges and lamentation Grant us thy peace. Before the stations of the mountain of desolation, Before the certain hour of maternal sorrow, Now at this birth season of
decease, Let the Infant, the still unspeaking and unspoken Word, Grant Israel's consolation To one who has eighty years
and no to-morrow. According to thy word. They shall praise Thee and suffer in every generation With glory and derision, Light upon light, mounting the saints' stair. Not for me the martyrdom, the ecstasy of thought and prayer, Not for me the ultimate vision. Grant me thy
peace. (And a sword shall pierce thy heart, Thine
also). I am tired with my own life and the lives of those after me, I am dying in my own death
and the deaths of those after me. Let thy servant depart, Having seen thy salvation. T.S.Eliot Op een onaards uur vertrokken, wars van alles, zonder reisplan, elke overlegging mijdend en mij weidend in mijn vrijheid bij het dansen van de draden, weet ik feestelijk in mijn jaszak het kompas, dat onder Arkel ik als kind eens op een morgen heb gevonden in de wegberm. Dat mijn trots was, dat het nog is, dat ik Boreas gedoopt heb. Waaraan nooit iets gemankeerd heeft. Of ik zuidwaarts ga of zigzag, onomkoopbaar, onverbiddelijk richt zich de magneetnaald noordwaarts. Eindelijk reizen wij weer samen; twee die bij elkander horen, twee die aan elkaar gewaagd zijn. Gross
sind die Wüsten, und alles ist Wüste. Ein
paar Tonnen Steine und Ziegel daruber können doch nicht den Boden verdecken,
den Boden, der alles ist. Gross
sind die Wüsten und die Seelen verlassen und gross - verlassen,
weil nichts sie durchzieht als sie selber, gross,
weil man alles von ihnen aus sieht, und alles ist tot. Gross
sind die Wüsten, meine Seele! Gross sind die Wüsten.
Ich
hab' keinen Fahrschein fur dieses Leben gekauft, ich
hab' die Tür zum Gefühl verfehlt, allen
Willen, alle Gelegenheiten verpasst. Heute,
kurz vor der Reise, bleibt mir nur noch, mit
offenem Koffer, der auf das lange verschobene Packen wartet,
mit
den Hemden, die nicht hineinpassen, auf dem Stuhle sitzend, Heute
bleibt mir (ausser der Unbequmlichkeit, so zu sitzen) nur eines: Zu
wissen: Gross
sind die Wüsten, und alles ist Wüste. Gross
ist das Leben; dass Leben vorhanden ist, lohnt nicht. Ich
packe den Koffer besser, wenn nur die Augen ans Packen denken als
wenn die kunstlichen Hände packen (ich glaube, ich drucke mich richtig aus). Ich
zünde die Zigarette an, um die Reise aufzuschieben, um alle Reisen
aufzuschieben, um das gesamte Weltall aufzuschieben. Komm
morgen wieder, Wirklichkeit! Für heute reicht es, ihr Herren! Vertag
dich, allmächtige Gegenwart! Besser
nicht sein als so sein. Kauft
dem Kinde, aus dem aus Versehen mein Ich entstand , Schokolade und
nehmt das Warenschild weg, denn morgen ist das Unendliche. Aber
ich muss den Koffer packen, ich muss unbedingt den Koffer packen, den Koffer Ich
kann nicht die Hemden in der Hypothese mitnehmen und
den Koffer in der Vernunft. Gewiss,
mein Leben lang hab' ich den Koffer packen mussen. Aber
mein Leben lang musste ich auch auf der Ecke mit den gestapelten Hemden sitzen,
wie ein Stier, der nicht zum Apis gedieh, mein Schicksal käuend. Ich
muss den Seins-Koffer packen. Ich
muss existieren, indem ich Koffer packe. Die
Zigarettenasche fällt auf das oberste Hemd des Stapels. Ich
schaue zur Seite und stelle fest, dass ich schlafe. Ich
weiss nur, dass ich den Koffer zu packen habe, und
dass die Wüsten gross sind und alles Wüste, und
denke an irgendein Gleichnis daruber, aber ich habe es schon vergessen. Aufeinmal
erhebe ich mich - wie alle Cäsaren. Ich
werde endgültig Koffer packen. Zum
Teufel! Ich muss ihn packen schliessen; muss
sehen, wie man ihn fortträgt, muss
unabhangig von ihm existieren. Gross
sind die Wüsten und alles ist Wüste; Irrtum
naturlich vorbehalten. Arme
menschliche Seele, deren Oase nur in der benachbarten Wüste! Besser
noch Koffer packen.
Ende. Alvaros
de Campos Si desde que nací cuanto he pensado, Cuanto
he solicitado y pretendido, Ha
sido vanidad y sombre ha sido, De
locas esperanzas engañado, Si
no tengo de todo lo pasado Presente
más que el tiempo que el perdido, Vanamente
he cansodo mi sentido Y
torres en el viento fabricado. Cuán
engañada
el alma presumía Que
su capacidad pudiera hartarse Con
lo que el bien mortal le pormetía : Era
su esfea Dios para quietarse, Y
como fuera dél lo pretendía, No
pudo hasta tenerle sosegarse. Lope de Vega (1562-1635) Waar al wat ik gedacht heb in mijn leven, Al wat ik heb gewild en nagestreefd, Slechts luchtkastelen opgeleverd heeft, Door ijdele verwachting ingegeven, En waar van alles wat ik heb beleefd Alleen de tijd die weg is is gebleven, Blijkt iedere gedachte om het even, En waan wat mij voor ogen heeft gezweefd. De dwaze ziel die zich door aardse pracht En sterfelijke schoonheid liet verblinden En daar voldoening in te vinden dacht, Versmacht naar God, en wat zij verder in de Ontreddering ook naar een rustpunt tracht, Zij zal haar rust tot zij Hem heeft niet vinden. Vert.: J.P.Rawie Sterren plukken,
frambozen ’s nachts van een struik uit het donker, het
fluweel, de tijd van de eenling. Zachtheid ademen,
warmte omhullen met barmhartige
eenzaamheid, die van geraas verlaten, spreekt door stilte,
rijpend met een geheim, verder gaan, als op
poezevoeten onsterfelijk gemak
kennen, gestolen uit de levensbron een goddelijk ijzeren
rantsoen wordt hier niet uitgedeeld tussen bestaan en
bestaan, tussen niets en niets. Opgerold liggen op de
grond, aarde ruiken, die goeie broodkorst.
Groeien en groeien, een embryo in de schoot van het grote erbarmen. Amir Gilboa Mijn
lied zocht verbeten naar draden in het woud, verborgen
vezels, kostbare was, snoeide
takken en liet de eenzaamheid geuren
met lippen van hout. Elk
wezen had ik lief, elke druppel purper
of metaal, water en aren, de
dikke lagen, door ruimte en drijfzand bewaakt, drong
ik binnen en
als een dode zong ik met gebroken mond in
de druiven van de aarde. Klei,
slijk, wijn, alles overdekte me, ik
werd gek toen ik de heupen aanraakte van
de huid, haar bloem brandde als
vuur in mijn keel, mijn
zinnen dwaalden in de steen en
haalden gesloten littekens weer open. Alles
werd tederheid en bronnen. er
restte enkel nog nachtmuziek. Ik
hield niet van de dode goedheid in de straten. Ik
moest niets weten van haar stinkende water, ik
raakte haar besmette zee niet aan. Ik
groef het goede uit als een metaal, ik wroette dieper
dan de bijtende ogen en
tussen de littekens groeide mijn
hart dat op zwaarden geboren werd. Ik
ging mijn vijanden niet zoeken op het plein, ik
lag niet op de loer met gemaskerde hand, ik
groeide enkel mee met mijn wortels en
de bodem uitgestrekt onder mijn masten ontcijferde
de slapende aardwormen. Ik
schrijf voor het volk, ook al kan het mijn
poëzie niet lezen met zijn boerenogen. Eens
komt de dag dat een regel, de melodie die
mijn leven veranderde, ook hun oor bereikt, dan
zal de boer de ogen opslaan, de
mijnwerker zal glimlachend stenen houwen, de
arbeider veegt zijn voorhoofd af, de
visser zal beter zien hoe de vis schittert die
trillend in zijn handen brandt, de
schone, pas gewassen monteur die nog geurt
naar zeep zal mijn gedichten bekijken en
misschien zeggen ze dan: 'Hij was een kameraad'. Dat
volstaat, ik wens geen andere kroon. Ik
wil dat bij de uitgang van mijnen en fabrieken mijn
poëzie aan de aarde kleeft, aan
de lucht, aan de overwinning van
de mishandelde mens. Steeds
weer ben ik herboren uit de diepten van
verwoeste sterren, ik nam de draad weer op van
de eeuwigheid die ik met eigen handen bevolkte, en
nu ga ik sterven, zonder meer, met aarde op
mijn lichaam, voorbestemd aarde te zijn. Ik
heb geen stukje hemel gekocht van
de priesters. Ik heb ook de duisternis niet aanvaard die
de metafysicus uitvond voor
de zorgeloze rijken. In
de dood wil ik bij de armen zijn die
geen tijd hadden erover na te denken, terwijl
ze geslagen werden door hen die de
hemel bezitten. netjes verdeeld en geordend. Ik
laat de arbeiders uit de kopermijnen, de
delvers naar steenkool en salpeter, mijn
huis bij de zee is van Isla Negra. Ik
wil dat het een rustplaats wordt voor
de mishandelde zonen van
mijn vaderland, geveld door bijlen en verraders. in
hun heilig bloed gesmoord, verteerd
in vulkanische lompen. Bij
de zuivere liefde die heerste in mijn gebied wil
ik dat de vermoeiden rusten, de
donkeren mogen zich om mijn tafel scharen, de
gewonden mogen slapen in mijn bed. Broeder,
dit is mijn huis, betreed de wereld van
zeebloemen en besterde steen die
ik schiep, vechtend in mijn armoede. Hier
in mijn raam ontstond de klank als
in een groeiende kinkhoren, later
kreeg die klank vastere vorm in
mijn verwarde aardrijkskunde. Jij
komt uit gloeiende gangen. uit
tunnels gebeten door de haat, doorheen
de zwavelsprong van de wind: hier
vind je de vrede die ik voor jou bewaarde. P.
Neruda Ze rust nog in de moederschoot, Ze is muziek en woordenreeksen, En dus de kern, niet te verbreken, Van al hetgeen God leven bood. Zeeboezem, kalme ademingen, Krankzinnig helder is dit uur, En in een vat van zwart-azuur Deint schuim, bleekwit zoals seringen. Dat van mijn lippen komen zal Wat in oerstilte lag verzonken, Wat altijd zuiver heeft geklonken, Zoals een noot van puur kristal! Tracht, Afrodite, schuim te blijven, Weerkeer naar de muziek, o woord, En hart, laat harten ongestoord Die één zijn met de bron van leven! Ossip Mandelstam - vertaling Peter Zeeman Silentium Zij is nog ongeboren. Zij is muziek, maar ook het woord en daarom de band, niet te verbreken, van al wat leeft. Kalm ademen de borsten van de zee maar vol licht, als waanzinnig, is de dag en bleek seringenschuim deint in het zwart-azuren vat. Mogen mijn lippen ooit oer-zwijgen vinden zoals een toon: helder kristal en vanaf zijn geboorte zuiver! Blijf zeeschuim, Aphrodite! Woord, keer terug tot de muziek en hart, heb beschroomdheid voor een
mede-hart, één met het grondbeginsel van het leven! Ossip Mandelstam - vertaling Kees Verheul Hij
die mensen regeert leeft
in verwarring; hij
die door anderen geregeerd wordt leeft
in smart. Daarom
wenste Tau noch
de anderen te beïnvloeden noch
door hen beïnvloed te worden. De
manier om uit de verwarring te
komen en je te bevrijden van
smart is te leven met Tau in
het land van de Grote Leegte. Als
een mens zijn eigen skiff roeit en
zijn boot bij het oversteken van
de rivier omslaat, dan
wordt hij niet kwaad, al
is hij een driftig man. Maar
als hij nog een ander in de boot ziet dan
zal hij hem toeschreeuwen dat
hij beter moet sturen. Als
deze schreeuw niet gehoord wordt, schreeuwt
hij nog eens en
dan begint hij zelfs te vloeken. En
alleen maar omdat er nog iemand in
de boot zit. Als
de boot leeg was geweest was
hij niet uitgevallen of
gaan schreeuwen. Als
je eigen boot leeg is bij
het oversteken van
de rivier van de wereld, dan
zal niemand tegen je ingaan; niemand
zal je willen kwetsen. Een
rechte boom wordt
het eerste omgehakt. Een
bron van helder water staat
het eerst van alle droog. Wanneer
je wijsheid wilt vergaren en
je schaamt over je domheid, als
je je karakter wilt verbeteren en
anderen verlichten, dan
zal een licht je gaan omstralen, alsof
je zon en maan had ingeslikt - voor
rampen zul je niet uit de weg gaan. Een
wijs man heeft eens gezegd: 'Hij
die tevreden is over zichzelf heeft
een waardeloos werk verricht. Succes
is het begin van mislukking. Roem
is het begin van schande.' Wie
kan zichzelf zonder
succes denken, zonder roem, en
de laagste plaats innemen tussen
de mensen? Hij
zal zijn als Tau, onzichtbaar. Hij
zal als het Leven zelf zijn en
geen naam hebben en geen thuis. Simpel
zal hij zijn, zonder enige
onderscheiding en voor velen zal
hij zijn als een dwaas. Zijn
voetstappen laten geen sporen na. Macht
heeft hij niet. Hij
bereikt niets; hij heeft geen
enkele reputatie. Aangezien
hij niemand oordeelt, wordt
hij door niemand geoordeeld. Zo
vaart de volmaakte mens: zijn
boot is leeg. Tswang
|
|
|
de Rijn - collage 30 x 40 cm
Share |
canandanann 31-01-2012
|
.JPG)
