|
|
|
| Jean Cocteau
I Sérénissime. Les claies sur I’ arbre. L' échelle sur l'arbre mort debout. L'échelle debout sur l'arbre mort. La loupe des larmes. Ils virent alors le fil de fer barbelé. L'ombre. Ils virent alors la châtaigne de clous. Les veines du bois. Les veines d'homme. Les chemins gui se croisent. Le linge gui nouait les chemins l'un sur l'autre et le vent immobile el la persienne arrachée. Ils virent lier et délier les claies. L 'ombre. La pointe à poutres. Le vantail. L'entaille. L'époux. L'épouvantail hérissé d'ailes. Le rosier ignoble. L'échelle du tonnelier. II Une claie. Une haie debout D’épines. La boue du sommeil. Le soleil à travers une épave de barque. Les huîtres, les moules et autres coquilles mortes sur l'arbre foudroyé des naufrages, Qui je vous le demande colle Aux vitres qui, cette croûte blanche de givre en forme d'écorché vif? III Sérénissime. Au lieu de mandragore pousse une racine d'entrailles. Quelle forme elle a! D'incendie pétrifié par l'eau. Quelle eau! Par la glu des glaires par le feu de joie des fous par la chute du rideau de fer des boutiques. De cire faite d’aiguilles. De cris enfoncés à coups de marteau dans le système nerveux d'un arbre de Judée. IV Des linges sanglants étendus sur des haies d'épines sur un piège de ronces méchantes de mûriers dont les mûres tachent les tables d'épouvantables taches. Tachant la lessive qui sèche sur les fils de fer barbelés. Au soleil sèchent les nappes qui traînent dans la boue. Pendent les draps habités par la grimace d'une ombre chinoise de fausse blanchisseuse aux mains vraies. V Dites-moi où le bât vous blesse. Je soignerai la blessure aux lèvres froides grandes ouvertes criant son cri. J'entendrai la flûte des moelles si légère que le squelette ne tient qu'à un fil à cause du sac de sang du sac de salive du sac de bile des sacs mal accrochés à une taille de guêpe coupée en deux. Dites-moi où le bât vous blesse. l'appliquerai l'ouate la gaze et la croix rose collée dessus. VI L' arbre carré reconnaissable à cette forme peu commune épanouit deux branches également carrées où se mirent à battre la chamade les artères entre les pouls de telle sorte que les tunnels du corps furent bondés par la cohue d'une foule en proie à l’épouvante. VII C'était lavé déchiré désossé souillé ravagé crevé désarticulé dressé penché couché perché noué cloué décloué recollé écartelé fendu fondu répandu pendu tendu détendu étendu hissé pavoisé flagellé giflé flagellé marqué de toute éternité depuis l'écriteau tordu jusqu’aux bottes des égoutiers VIII La machine infernale était mue par des calculs ignorés des machinistes d'une coulisse d’échelles interdîtes aux ramoneurs sous peine de mort. De toute éternité mue au cœur même du drame la machine d'une précision écœurante réglait en outre le candélabre des astres. IX Vit-all jamais tant d'échelles? Vit-on jamais sur un haut espace étroit une semblable palissade une cage de pluies aussi compliquée une pareille entreprise d'échafaudages? Vit-on jamais tant de toiles d'araignées autour de poutres? Tant d'échelles? Véritable machine de guerre contre une muraille de remparts. Ce désordre aérien de balcons de grille d'égout de garde-fous et autres grilles de bouchers de boulangers de prisonniers faisant des signes aux jeunes filles. Grimoire écrit en hébreu mais j'insiste: d'échelles d'échelles entre elles s'escaladant à coups de pieds à coups de coudes à coups d'ailes de cris d'hirondelles. X Par l'échelle écarlate vinrent des pieds nus porteur d’invisibles pompiers d’une indiscrétion dégoûtante. Allant venant se bousculant de bas en haut de haut en bas à travers les caillots du houx la dentelle de haine des orties. El que dis-je ? Le ciel solide cru par nous espace tout cela dans une pointe d'épingle piquée ailleurs par des mains différentes et indifférentes. Il y aurait de quoi i il y aurait (entre nous) de quoi rire. XI Il y avait les coups. Les coups du fer sur le fer. La vieille rose des vents. Les coups. La rouille des coups sur l'éventail en os des pieds. Sur la natte en orteils. Sur les planches. Sur l’exquise enluminure du missel des nerfs ou la douleur court plus vite que la douleur dans le corail des tortures. L'écho des coups. Les médailles des coups. Les oreilles des coups. L'âme du bois. I’ âme des coups sans âme. Les coups du tonnelier. Les coups du charpentier. Les cratères de viande bleue. Les poteaux indicateurs des lignes de la main. Le cou du cygne. XII C'est du beau travail. Quelle drôle de promenade. Quelles pompes funèbres. Quel chapeau d'églantines. Quelle chaleur. Quel troc à perte d'une race habile au troc. Quelle journée des dupes. Je demande la parole on me l’ôte. On I' attache. On le fouette. On lui crache dessus. Ah, les vaches! XIII Sur le pont dans cet extrême désarroi les pirates victimes d'un charme organisèrent une petite existence d'émigrants à base de sommeil multicolore sans oublier ce gui reste d'une mâture réduite à l'usage de potence sous un ouragan de chemises. L'orteil d'un pied au centre du cyclone pointe à pointe avec celles des étendards. Attributs illisibles: cornes de bœuf queues de cheval boucs aigles en loques. XIV Sur le trop célèbre tapis vert se bousculent les osselets d'un squelette adroitement chiffrés de chiures de mouches. Les soldats par groupes de lutte gréco- romaine. La statue équestre dont un éternuement du cheval éclabousse d'écumes la carcasse d'un feu d'artifice de banlieue ou sont cloués les soleils morts. XV le capitaine de fort mauvaise humeur car il avait un rendez-vous domine les groupes sur un cheval carré dont les jambes descendent jusque par terre. Il (à gifles de crin) chasse les mouches vertes qui ne savent vraiment plus où donner de la tête. Cérémonial analogue au théâtre des boucheries drapé de viande crue de feuillages d'or de cocardes. XVI Gordien. Tel était le nœud de muscles de cordes d'un des vautours ne rêvant plus que plaies et bosses à l'extrémité d'une espèce de mat de Cocagne. Il vil mal il entrevit une échelle de coups de bâton gravis par une horde blanche de cuisiniers plumant des oies. Alors un coq sonna de la trompette. Le haut fut le bas: Plonge! Plonge! lui criait-on des cuisines. XVII Un accident est si vite arrivé. L'autre épouvantail trop attentif à sa métamorphose en branches d'arbre en nœuds d'arbre en os d'arbre toute une écorce de peau de pin tordu qui saigne et craque enfermé dans un rêve presque mythologique effrayait les anges criant: Vite! Vite! Il n 'y a. pas une minute à perdre. Ces naïfs tournoyant autour criant à tue-tête et perdant des plumes qui l'aveuglaient et se collaient à ses blessures. XVIII Sérénissime. L'écusson des meurtres. Les animaux agenouillés qui pleurent. Les clefs au nombre de sept. La roue triangulaire des miracles. La main qui n'en est pas une. L'œil qui n'en est pas un. L'écœurement mortel du rêve. La simple difficulté d’être. La bohémienne endormie. La tour du jeu d'échecs. Son fou libre. XIX Sur un pupitre noir d’école où elle élève ses hannetons la mort mord ses ongles mord son porte-plume lèche le scarabée d'or de l'encre violette mord règle et réglisse rature tire des lignes mord le papier buvard pie lire des lignes lire la langue louche lèche le scarabée sous les yeux de l'abbé (quelle audace) Mais comment ne voit-i! pas qu’elle copie. XX Tout l'organisme stupéfait expulse à l’extérieur son liquide pour fuir les chemins boueux devenues impraticables. Cela commence sous les bras fait des détours se perd se regroupe et forme un réseau fluvial d'anatomie. La débâcle venait des clous rouillés broyant les mécanismes très fragiles d' une usine habituée à travailler la nuit sans lumières. C’est pourquoi tout le dedans Fuyait dehors cherchant quelque issue. Cette eau d'angoisse accrochait à l'angle des corniches un peu vivantes ses gouttes folies de peur qui sautent désespérément dans le vide. XXI Ce qui ne peut se dire (et cependant que ne puis-je dire avec ma façon de forcer les mots à se taire) ce qui ne peut se dire c'est le miel des abeilles de l'agonie. Il coule de la ruche il ligote d'une infecte résille vertigineuse les profils perdus à la base d'un caducée. On devine fait de quoi. XXII El voici qu'un profil de face à la renverse relié au cep des jambes par une draperie d'un bleu pareil au rouge porte en équilibre sur le front une colonne de sel. Et cette autre face de profil informe à cause de la loupe des larmes colle sa joue contre la résine épouvantable. XXIII Un tonnerre de chars à bancs enrubannés un tonnerre de grappes d'acacia un tonnerre de lits de noces qu'on traîne à l'étage au-dessus un tonnerre de barricades un tonnerre de canonnade un tonnerre de gens criant: Par là! Par là! un tonnerre d'immeubles pavoisés acclame au ciel un jet de sang devenu vin. L’ange Cégeste sonna de la trompette. Et l'ombre de l'objet se redressant devint l’objet. XXIV Cela déchira d'est en ouest l'étoffe du silence. On entendit le silence crier de telle sorte que ce fut insupportable aux oreilles du cœur. Une gerbe d'encre à coup sûr pleine de chefs-d'œuvre éclaboussant un vol noir de papier compromettants brûlés en hâte. Tandis qu'une pluie torrentielle de baïonnettes achevait sauvagement les victimes. XXV A genoux à droite et à gauche. Seul hélas de mon espèce (il n'y a pas de être fier) sous une cotte de mailles faite en chiffres sous une armure de vacarme seul à genoux à gauche à droite (la neige aux mains d'aveugle mettant la nappe) je ferme à genoux seul de mon hélas dans cette chambre où le crime eut lieu la bouche jaune de ma savante blessure capable de prononcer quelques mots.
I Allerhoogste. De latten tegen de boom. De ladder tegen de boom die dood staat. De ladder die staat tegen de dode boom. Het vergrootglas van tranen. En zij zagen het prikkel- draad. De schaduw. En zij zagen de kastanje van spijkers. De aderen van het hout. Aderen van mensen. Wegen die kruisen. Het linnen dat de wegen samenbond de roerloze wind en de losgeslagen blinde. Zij zagen het latwerk pakken en los- laten. De schaduw. De nokbalk. De deurvleugel. Het mangat. De gade. De vogelschrik vol vleugels. De eerloze roos. De ladder van de kuiper. II Een lat. Een haag stijf van doornen. Het slijk van de droom. De zon die kiert door een scheepswrak. Oesters mosselen en andere schelpen dood aan de boom door schipbreuk geveld. Wie, vraag ik kleeft aan de ruiten, wat? die witte korst van rijp in de vorm van een levend gevilde? III Allerhoogste. In plaats van alruin groeit een wortel van ingewanden. In wat voor vorm! Als brand versteend door water. En wat voor water! Door de zwam van zever door het vreugdevuur der gekken door de ijzeren val van het rolluik van de winkels. Van was gemaakt en naalden. Van kreten verzonken door hamer- slagen in het zenuwstel van een Judas- boom. IV Bloedend lijnwaad uitgespreide over de doornhagen over een strik van gemene dorens van braamstruiken met bramen die de tafels bevlekken met schrikwekkende vlekken. Vlekkend op het wasgoed dat droogt op het prikkel- draad. In de zon drogen de tafellakens die slepen door het slijk. Hangen de lakens waarin de grimas huist van een Chinese schim: een namaak- wasvrouw met ware handen. V Zeg me waar je geraakt bent. Dan verzorg ik de wond die met koele wijd open lippen zijn kreet uitkrijt. Ik luister naar het fluitspel der mergen zo zacht dat het geraamte nog slechts aan een draad hangt vanwege de zak met bloed de zak met speeksel de zak met gal zakken slordig hangend aan een doorgebroken wespetaille. Zeg me waar het zadel je verwondt. Ik zal watten gebruiken gaas met daarop het roze kruis geplakt. VI De vierkante boom herkenbaar aan zijn ongewone vorm gaf wasdom aan twee even vierkante takken en daar begon het aftocht blazen van de aderen tussen de polsen zodanig dat de tunnels van het lichaam zwollen door het gedrang van een massa ten prooi aan paniek. VII Gewassen gescheurd uitgebeend bezoedeld verwoest verrekt ontwricht opgericht genegen gelegen gezeten gebonden genageld ontnageld opgelapt gevierendeeld gespleten gesmolten vergoten gehangen gespannen ontspannen uitgespannen opgehesen bewimpeld belasterd geslagen gegeseld gebrandmerkt voor eeuwig vanaf het verwrongen aanplakbord tot de lieslaarzen der putjesscheppers. VIII De helse machine werd bewogen door de berekeningen die de toneelknechten ontgingen door een coulisse van ladders op straffe van dood verboden voor schoorsteenvegers. Voor alle eeuwigheid bewogen in het hart zelf van het drama regelde de machine met walgelijke precisie daarenboven de kroonluchter der sterren, IX Zag men ooit zoveel ladders? Zag men ooit op een hoge enge ruimte een vergelijkbaar staketsel een kooi van regen zo ingewikkeld een dusdanig bouwsel van stijgers? Zag men ooit zoveel spin- rag rond de balken? Zoveel ladders? Je reinste oorlogstuig tegen een muur van vestingen. Die wanorde in de lucht van balkons van roosters op het riool van brugleuningen en andere roosters van slagers bakkers gevangenen die gebaren naar meisjes. Geheimtaal in het hebreeuws maar ik herhaal: ladders ladders onder elkaar op elkaar klimmend met schoppen met elleboogsloten met vleugel- slagen met zwaluwkreten. X Over de scharlaken ladder kwamen blote voeten dragers van onzichtbare met een stuitend onfatsoen. Een komen en gaan een elkaar verdringen van laag naar hoog van hoog naar laag dwars door bloedproppen van de hulst het haat-kant van de netels. En wat zeg ik? De gedegen hemel door ons als ruimte opgevat dat alles in de punt van een speld ergens anders ingeprikt door diverse onverschillige handen. Men zou er men zou er (onder ons gezegd) om kunnen lachen. XI En toen de slagen. De slagen van ijzer op ijzer. De oude roos van de winden. De slagen. Het roest van de slagen op de benen waaier van de voeten. Op de mat van tenen. Op de planken. Op de verfijnde miniatuur van het missaal van de zenuwen waar de pijn sneller ijlt dan de pijn in het koraal van de folterbank. De echo van slagen. De munt van slagen. De oren van slagen. De ziel van het hout. De ziel van zielloze slagen. De slagen van de kuiper. De slagen van de timmerman. De kraters van rauw vlees. De richting- wijzers van de lijnen in de hand. De hals van de zwaan. XII Dat is mooi werk. \Vat een vreemde wandeling. Wat een begrafenis- pracht. Wat een hoed van wilde rozen. Wat een hitte. Wat een slechte ruil voor een ras gewoon om te ruilen. Wat een ongeluks- dag. Ik vraag het woord het wordt mij ontnomen. Men bindt hem vast. Men geselt hem. Men bespuwt hem. Ach, schoften. XIII Op de brug in deze uiterste Verwarring begonnen zeerovers ten prooi aan een betovering een nietig emigrantenbestaan op grond van een veelkleurige slaap zonder te vergeten wat overblijft van een stel masten herleid tot de funktie van galg onder een orkaan van hemden. De grote teen in het centrum van de wervelstorm rakend aan de voet van de vaandels. Onleesbare tekens: runder- horens paardestaarten bokken arenden in flarden. XIV Op het overbekende groene laken ketsen de kootjes van een skelet handig genummerd met vliegen- poep. Soldaten in grieks-romeinse slag- ordes. Van het ruiterstandbeeld niest het paard schuim op het geraamte van een vuurwerk in de voorstad waaraan genageld dode zonnen. XV De hoofdman in een bar slecht humeur want hij had een afspraak troont boven de troepen op een vierkant paard met benen die reiken tot de grond. Het verjaagt (staartzwiepend) de strontvliegen die echt niet meer weten waar ze het zoeken moeten. Ceremonieel analoog aan het schouwspel van slagerijen bekleed met rauw vlees met gouden lovers van kokardes. XVI Gordiaans. Zo was de knoop van spieren van koorden v van een der gieren dromend nog slecht van zweren en builen aan het topje van een soortement kokanje-mast. Hij zag slecht, zag vaag een ladder van stokslagen beklommen door een witte horde van ganzen-plukkende koks. Toen blies een haan de trompet. Boven werd onder: Duiken! duiken! riep men hem toe vanuit de keukens. XVII Een ongelukje zit in een klein hoekje. De andere vogelschrik te zeer gespitst op zijn metamorfose in boom- takken in boomknoesten in boom- knekels een en al schors van gewrongen dennehuid die bloedt en kraakt besloten in een schier mythologische droom verschrikte de engelen die riepen: Vlug! Vlug! Er valt geen minuut te verliezen. En die onnozelen er maar omheen draaien en luidkeels schreeuwen en veren laten die hem verblindden en kleefden aan zijn wonden. XVIII Allerhoogste. Het blazoen van de moorden. De geknielde dieren die huilen. De sleutels zeven in getal. Het driehoekig rad van wonderen. De hand die geen hand is. Het oog dat geen oog is. De dodelijke walging van de droom. Het simpele van het bestaan. De slapende zigeunerin. De toren van het schaaksnel. Zijn vrijstaande loper XIX Op een zwarte schoolbank waar hij zijn kevers kweekt bijt de dood nagels bijt zijn pen likt de gouden scarabee van de paarse inkt bijt lineaal en zoethout schrapt trekt lijnen bijt het vrome vloeiblad trekt lijnen steekt zijn stiekeme tong uitlikt de scarabee onder de ogen van de pastoor (wat een lef). Maar waarom ziet die niet dat hij spiekt. XX Heel het verdwaasde organisme drijft zijn vocht naar buiten en ontvlucht de slijkige onbegaanbaar geworden wegen. Dat begint onder de armen maakt omwegen verdwaalt ordent zich weer vormt anatomisch een netwerk van stromen. De ramp kwam van de roestige spijkers die de fragiele mechanismen braken van een fabriek gewend aan nachtwerk zonder licht. Daarom vluchtte al het binnenste naar buiten en zocht een goed heenkomen. Dit water van de angst hing aan de uitsprong van de haast levende rotsen druppels gek van angst die wanhopig in de leegte springen. XXI Wat onzegbaar is (en toch wat kan ik niet zeggen door op mijn manier de woorden het zwijgen op te leggen) wat onzegbaar is dat is de honing van de bijen van de agonie. Hij loopt uit de korf hij knot met een goor duizelingwekkend netje de profielen verloren aan de voet van een slangenstaf. Men raadt wel waar die van is. XXII En nu achterover een gelaat en profil gebonden aan de wijnstok van de benen met een gordijnstof van een aan rood gelijk blauw draagt balancerend op zijn voorhoofd een zuil van zout. En dat andere gelaat met misvormd profiel vanwege het vergrootglas van tranen drukt zijn wang tegen het spookachtig hars XXIII Een geratel van gepavoiseerde janplezieren een geratel van acacia-trossen een geratel van huwelijksbedden die men een verdieping hoger sleept een geratel van barricaden een geratel van geschutvuur een geratel van mensen die roepen: Daar! Daar! een geratel van vlaggende huizen bejubelt in de lucht een bloedfontein in wijn veranderd. De engel Dadelijck blies de trompet. En de schaduw van het voorwerp stond op en werd voorwerp. XXIV Dat scheurde van oost naar west het voorhang van de stilte open. Men hoorde de stilte wel zo schreeuwen dat het ondraaglijk was voor de oren van het hart. Een inktfontein stellig vol meesterwerken spoot een zwarte vlucht van belastend in allerhaast verbrand papier Terwijl een stortbui van bajonetten de slachtoffers woest de genadestoot gaf. XXV Rechts en links geknield. Helaas als enige van mijn soort (geen reden om trots op te zijn) onder een maliën- kolder van cijfers onder een wapenrusting van lawaai alleen geknield links rechts (de sneeuw dekt de tafel met blindemanshand) sluit ik geknield als enige van mijn soort helaas in deze kamer waar de misdaad plaatsvond de gele mond van mijn gedresseerde wond die een paar woorden kan spreken.
Uit: Jean Cocteau, Vier gedichten. Amsterdam 1988 (de Woelrat) Vertaling: Theo Festen
|
|
|
de Rijn - collage 30 x 40 cm
Share |
canandanann 31-01-2012
|
